Dolar Endeksi Nedir? Dolar Endeksi Nasıl Hesaplanır?

Dolar endeksi nedir ve dolar endeksi nasıl hesaplanır şeklinde sorularla karşılaşmaktayım. Onun için bu terimle ilgili sizlere bilgi vermek istiyorum. Çünkü finans piyasalarında, yatırımcıların oldukça yararına olacak bir ifadedir.

Yatırımcıların dolar endeksi grafiği ne işe yarar, nasıl yorumlanır gibi konuları bilmesi, başarılı yatırımlar yapmasına katkı sağlar. Özellikle hangi durumlarda doların düşeceğini ve hangi durumlarda doların yükseleceğini anlama konusunda dolar endeksi oldukça yardımcı olacaktır.

Bu nedenlerle dolar endeksi ne demek detaylı olarak bakacağız. Böylece siz de analiz yaparken doların gelecekte nasıl bir fiyata sahip olabileceği konusunda daha iyi yorumlar yapabileceksiniz.

Dolar Endeksi Nedir?

ABD’nin en çok ticaret yaptığı ülkelerin para birimlerinin bir sepete alınıp, ABD doları değerinin ölçülmesidir. ABD doları, en çok 6 para birimiyle ticaret halindedir ve ticaret hacmi oldukça yüksektir.

Bu 6 para biriminin geometrik ortalaması alınır ve dolar endeksi hesaplanır. 6 para biriminin geometrik ortalamasının dolara karşı olan değerini ABD doları endeksi olarak adlandırmaktayız.

Peki bu 6 para birimi hangileri? Euro, Sterlin, Japon Yeni, Kanada Doları, İsveç Kronu ve İsviçre Frangı. Dolar endeksi ortaya çıkarıldığında, ABD doları, bu para birimleriyle daha çok işlem hacmine sahipti. Ancak bazı para birimleriyle olan hacmi günümüzde değişmiştir. Ayrıca farklı para birimleriyle olan ticaret hacmi daha yüksek hale gelmiştir.

Günümüzde, Meksika, Çin ve Güney Kore ile ABD’nin ticaret hacmi oldukça yükselmiştir. Dolar endeksi sepeti yenilense, bugün bu ülkelerin para birimleri dahil edilmeli. Ancak İsveç Kronu ve İsviçre Frangı yerine bu para birimleri dahil edilmemiş.

Dolar endeksi ortaya çıktığında, Euro henüz kullanımda değildir. Bu nedenle 1999 yılına kadar Alman Markı, Fransız Frangı, İtalyan Literi, Hollanda Guldeni ve Belçika Frangı, bu endeksin içerisindeydi. Avrupa ülkeleri Euro kullanımına geçince, artık bu paralar yerine Euro para birimi olarak sepete dahil edildi.

Bu 6 para birimine karşı doların nasıl değer değişimi yaşadığı geometrik ortalamayla ortaya konur ve dolar endeksi çıkar. Bu endeksin Bretton Woods Anlaşması’nın feshedildiği 1973 yılından kısa bir süre sonra ortaya çıkarıldığını ve 100’lük bir tabanda oluşturulduğunu da söylemeliyim. Günümüzde de bu taban kullanılmaktadır.

Dolar endeksinin neredeyse yarısından fazlası Euro ile ilgilidir. Bu nedenle doların değeri Euro karşısındaki değeriyle önemli ölçüde bağlantılıdır. Buna DXY ile bakılmaktadır.

Bu nedenle DXY nedir diye de bakmalıyız. Detaylı bakmadan önce DXY (Dixie) dolar endeksinin bir sembolü olduğunu söylemeliyim. Bunu ‘’USDX ve DX’’ şeklinde kısaltmalarla da görebilmekteyiz.

DXY Nedir?

DXY, dolar endeksinin kısaltmasıdır ve uluslararası piyasalarda bu şekilde ifade edilir. Yatırımcılar bu gibi bir terimle karşılaştığında, dolar endeksinden bahsedildiğini anlamalıdır. DXY değerinin düşüp yükselmesine göre doların değer kazanıp kazanmadığını görebiliriz.

Dolar endeksi, Türk yatırımcılar için de önemli bir etkiye sahiptir. Dolar endeksi yükseldiğinde genellikle dolara olan yatırım artar ve Dolar TL paritesinde de yükselme olabilir. Çünkü doların değeri artar ve dolar alanların sayısı artar. Dolar ne olur diye düşünenler, dolar endeksini takip etmelidir.

Bu sayede kısa ve uzun vadede dolar artacak mı düşecek mi gibi sorulara cevap bulunabilir. Böylece yatırımcılar, yatırımlarını daha iyi analiz edebilirler.

Dolar endeksine bakıldığında mesela 110 gibi bir rakam görülürse, doların diğer para birimlerine karşı %10 değer kazandığını söyleyebiliriz. 90 olduğunu görürsek, doların diğer para birimlerine karşı %10 değer kaybettiğini söyleyebiliriz.

Dolar endeksi hesaplama nasıl yapılır bilirsek daha anlamlı olabilir.

Dolar Endeksi Nasıl Hesaplanır?

dolar endeksi nedirDolar endeksi hesaplanırken 6 para birimi bir sepete atılır ve geometrik ortalamaları alınır. Ancak her para birimi eşit değere sahip değildir. Bu nedenle o para birimlerinin ne kadar değere sahip olduğunu bilmeliyiz.

  • EURUSD (Euro Dolar Paritesi): %57,6
  • USDJPY (Dolar Japon Yeni Paritesi): %13,6
  • GBPUSD (İngiliz Sterlini Dolar Paritesi): %11,9
  • USDCAD (ABD Doları Kanada Doları Paritesi): % 9,1
  • USDSEK (Dolar İsveç Kronu Paritesi): %4,2
  • USDCHF (Dolar İsviçre Frangı Paritesi): %3,6

Görüldüğü üzere en çok değeri olan Euro. 1999 yılından sonra birçok Avrupa ülkesinin Euro’yu kullanmaya başlamasıyla beraber o ülkelerin para birimleri yerine Euro, endekse dahil oldu ve en büyük değeri olan para birimi Euro haline geldi.

Yatırımcılar, Amerikan doları endeksi hesaplama formülü nedir şeklinde de soru sorabiliyor. Aşağıda bu formülü sizlere vermek istiyorum.

DXY = 50.14348112 x EUR/USD^ (-0.576) x USD/JPY^(0.136) x GBP/USD’(-0.119) x USD/CAD^(0.091) x USD/SEK’(0.042) x USDCHF^(0.036)

Bu formülle dolar endeksi hesaplanabilir.

Dolar Endeksi Nasıl Yorumlanır?

Dolar endeksine bakıldıktan sonra çeşitli yorumlar çıkarılabilir. Dolar endeksi nedir kısmında da söylediğimiz üzere dolar endeksi 100 tabanında eşitlenmiştir. Bu nedenle 100’ün üzerine çıktığında arttığını, 100’ün altına indiğinde düştüğünü söyleyebiliriz.

Dolar endeksinin bazı paritelerle doğru orantılı olduğunu ve bazı paritelerde ters orantılı olduğunu söyleyebiliriz. Mesela EURUSD paritesi yükseldiğinde, Euro Dolara karşı değer kazanmış demektir. Bu durumda dolar endeksi düşer. Burada bir ters orantı var. Euro dolara karşı arttığında, dolar endeksi düşer.

USDJPY paritesi arttığında, dolar Japon Yeni’ne karşı değer kazanır. Bu nedenle dolar endeksi de artar. Bu durumda bir doğru orantı vardır yani USDJPY arttığında, dolar endeksi de artar.

100 puan üzerinden hesaplandığı için endeks 115 olduğunda, %15 artış olduğunu düşünebiliriz. 80 olduğunda ise %20 düşüş olduğunu düşünebiliriz.

Dolar endeksinden parite parite de yorumlar çıkarılabilir. En çok etkisi olan EURUSD paritesi üzerinden giderek bir örnek verelim. EURUSD paritesi arttığında, ya dolar değer kaybetmiştir ya da Euro değer kazanmıştır. Bunu öğrenebilmek için dolar endeksine bakabiliriz.

Dolar endeksinde, düşüş görürsek doların genel olarak düştüğü yorumunu çıkarabiliriz. Ancak dolar endeksinde düşüş yoksa, euronun değer kazandığı yorumunu çıkarabiliriz.

Son yıllarda dolar endeksinde bir durulma görsek de koronavirüs etkisiyle 2020’de dolar endeksinde kısa süreli hızlı artışlar gördük.  2020’den önce 2016’da 100’ün üzerine çıktığını ve daha sonra tekrar durulduğunu görebiliyoruz.

Dolar endeksinin en yüksek seviyesi 5 Mart 1985’te görülmüştür. O tarihte, 163.83 seviyesine çıkmıştır. 100 üzerinden hesaplarsak, %63.83 değer kazanmıştır.

Dolar endeksinin yükselip düşmesinde dolar fiyatını etkileyen faktörlerin etkisi vardır. Bu nedenle dolar ne gibi durumlarda düşer ya da yükselir bilmemiz gerekir. Mesela Fed faiz artırırsa genel olarak dolar artar. ABD’de işsizlik düşükse dolar artar. Yani ABD ekonomi politikaları dolar fiyatını etkiler.

Dolar Endeksi Grafiği

Sizlere dolar endeksinin kullanılmaya başlandığı 1973 tarihinden itibaren ne gibi hareketliliklerin olduğunu gösteren grafiği vermek istiyorum. Bu grafikten çeşitli yorumlar çıkarabiliriz.

dolar endeksi nedirGrafiği incelediğinizde, 100 baz puan üzerinden hesaplandığını göreceksiniz. 1985 yılında dolar endeksi en yüksek seviyeye ulaşmıştır ve 163 seviyelerindedir. Bu denli çok yükselince, doların değeri düşürülmek istenmiştir. Çünkü dünyanın en büyük ekonomisi olan ABD para birimi bu kadar yükselince diğer ülke ekonomileri olumsuz etkilenebilirdi.

Plaza Anlaşması ile düşürülmesi amaçlanmıştır. Bu anlaşmada ABD, Japonya, Almanya, İngiltere ve Fransa bulunmaktadır.

Daha sonra da en düşük seviyesini 2008 krizinde görüyoruz. Bu dönemde 70.6 seviyesine kadar inmiştir.

Bretton Woods anlaşması, 1944 yılında imzalanmıştır. Bu anlaşmada 44 ülke para biriminin dolara karşı olan değeri sabitlenmiştir. Dolar da altın üzerinden hesaplanmaktaydı. 1 ons altın, 35 dolara denkti. Daha sonra dolar değeri düşünce, ABD bu sistemden çıktı ve dolar endeksi ortaya çıktı. Dolar endeksi grafiği de böylece kullanılmaya başladı.

Artık dolar endeksi nedir ve nasıl hesaplanır biliyoruz. Analiz yaparken tüm bu bilgileri kullanabiliriz.

0 cevaplar

Cevapla

Want to join the discussion?
Feel free to contribute!

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir