ceteris paribus nedir

Ceteris Paribus Nedir? Mutatis Mutandis Nedir?

Ceteris Paribus nedir ve Ceteris Paribus ne demek gibi sorularla karşılaşmaktayım. Ekonomiyle ilgilenenler ya da yatırımcılar bu terimle sıkça karşılaşmaktalar. Bu nedenle ne anlama geldiği konusunda merak oluşuyor. İsmi biraz karışık ve zor gibi gelse de ne anlama geldiğini ve ne için kullanıldığını gördüğünüzde, aslında o kadar da karışık bir terim olmadığını anlayacaksınız.

Öyleyse lafı uzatmadan ne olduğuna bakalım.

Ceteris Paribus Nedir?

ceteris paribus nedir

Ceteris Paribus, Latince kökenli bir terimdir. Terimin anlamı, ‘’diğer değişkenler sabit tutulurken’’ anlamına gelmektedir. Ceteris paribus okunuşu, ‘’Seteris Paribus’’ şeklindedir. Diğer değişkenlerin sabit tutulmasından kasıt nedir?

Bildiğiniz üzere fiyatları etkileyen birçok faktör bulunmaktadır. Bu faktörlere göre fiyatlar düşer, yükselir ya da sabit kalır. Tüm bu faktörleri bir arada değerlendirmek çok zordur. Bu nedenle 1 faktör haricindeki diğer faktörler sabit tutulur ve 1 faktöre göre analiz yapılır.

Daha iyi anlaşılması için ufak bir örnek vermek istiyorum. En basit ekonomik bilgiyle bir malın fiyatını belirleyen önemli unsurlardan biri arz-taleptir. Talebi, tüketicinin geliri, malın fiyatı, ikame malların fiyatı ve tercihler belirler. Talep konusunda bir değerlendirme yapmak istediğinizde, tüm bu faktörlere bakmak biraz zordur. Bu neden mesela diğer değişkenleri sabit tutup, malın fiyatına bakarak değerlendirme yapabilirsiniz.

Ceteris Paribus, karşımıza varsayım olarak çıkar. Elbette tüm faktörlerin etkisi vardır. Ancak hepsine bakabilmek için elde büyük bir veri olması ve hepsini işin içine katarak değerlendirme yapmak gerekir. Ceteris Paribus ise bu değerlendirmeyi kolaylaştırır.

Ceteris Paribus, terimini genellikle iktisat konularında karşımıza çıkar. Bu nedenle çoğu kişi sadece iktisatta kullanılan bir terimmiş gibi düşünebilir. Ancak bu terim, birçok konuda kullanılan bir kavramdır. Araştırma yaptığınızda, farklı alanlarda da kullanıldığını görebileceksiniz.

İktisatta ise genellikle mikro iktisat alanında görebilirsiniz. İktisat, genellikle mikro ve makro iktisat diye iki bölüme ayrılır. Mikro isminden de anlaşılabileceği üzere, mikro iktisatta ekonomiye daha detaylı bir bakış yapılır. Rakamlar, mikro iktisatta daha ön plandadır. Çeşitli varsayımlar yapıldığı için Ceteris Paribus kavramı, oldukça yararlı olmaktadır. Çünkü birçok değişken işin içine girer.

Ceteris Paribus’un Latince kökenli olduğunu söyledim. İngilizce’de nasıl ifade edildiğine baktığımda, ‘’all other things being equal’’ şeklinde bir ifadeyle karşılaştım. Bunun anlamı da diğer tüm şeyler eşitken şeklindedir. İngilizce’de de Türkçe’deki gibi benzer anlama gelmektedir.

Düşündüğümüzde, bir malın fiyatını etkileyen önemli unsurlardan biri talep miktarıdır. Eğer diğer değişkenleri eşit olarak kabul etmezsek, fiyatın nasıl oluşacağı konusu oldukça karmaşık hale gelir. Bu nedenle diğer değişkenleri sabit tutmalıyız.

Ceteris Paribus’un ekonomide kullanılışına baktığımızda, genellikle neden-sonuç tartışmalarında kullanıldığını görüyoruz. Neden sonuçlara örnek verirsek; para arzının artması, enflasyonun artmasına neden olur. Asgari ücretin artması sonucu işsizlik artar. Konut düzenlemeleri arttığında, bina arzı azalır. Görüldüğü üzere birçok örnekte, çeşitli nedenlerin çeşitli sonuçlar doğurduğunu görebiliyoruz.

En çok bilinen arz-talep dengesi üzerinden örnek de verebiliriz. Bir mala olan talep arz miktarını aşarsa, genellikle malın fiyatı yükselir. Arz talepten fazla olursa da malın fiyatı genellikle düşer. Burada da diğer değişkenleri eşit kabul ettik. Aksi takdirde beklenilenin aksine farklı bir yönde fiyat hareketi olabilir.

Ceteris Paribus’un teoride kullanıldığını tekrar söylemeliyim. Çünkü malların fiyatlarına etki eden tüm faktörlerin göz ardı edilmesi mümkün değildir. Uzmanlar, kendi ifadelerinde, daha kolay sonuca ulaşmak ya da sonuca en yakın durumu tahmin etmek amacıyla diğer değişkenleri eşitleyerek bir analiz yaparlar.

Ceteris Paribus’la benzer olarak bilinen ancak farklı bir anlama gelen Mutatis Mutandis teriminden de bahsetmek istiyorum.

Mutatis Mutandis Nedir?

Latince kökenli olan terim, ‘’değiştirilmesi gerekenlerin değiştirilmesi’’ anlamına gelmektedir. Ekonomi ve hukuk gibi çeşitli alanlarda kullanılmaktadır.

Mutatis Mutandis’te bir mal ya da bir durum için geçerli olan tüm faktörlerin eşitlenmemesi yani değiştirilmesi anlamına gelir. Görüldüğü üzere Ceteris Paribus ile tamamen zıt bir görüştür.

Ceteris Paribus’un daha çok mikro ekonomide kullanıldığını söylemiştim. Mutatis Mutandis ise makro iktisat ya da ekonomide kullanılmaktadır. Her ikisinin farklı amaçlarla kullanıldığını gördüğümüze göre farklı terimler olduğunu artık biliyoruz.

Ekonomide ve diğer alanlarda her iki terimi kullanırken de dikkatli davranmalı ve farklı anlamlara geldiğini bilmeliyiz. Birçok kişi bu iki terimi aynı anlama geliyor diye bildiği için yanlış ifadeler kullanabiliyor.

0 cevaplar

Cevapla

Want to join the discussion?
Feel free to contribute!

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir